ALEX DEN OUDEN
EINDHOVEN - NEDERLAND

Een 20-tons Losenhausen trekbank
gebouwd in 1930

• Inleiding
• Trekken, drukken, buigen en hardheid
• Het ophalen van de trekbank
• Korte geschiedenis van Losenhausen
• Fabricage van trekbanken in 1930

A 20-ton Losenhausen tensile testing machine
built in 1930

• Introduction
• Tension, compression, bending and hardness
• Collecting the machine
• Short history of Losenhausen
• Production of tensile testing machines in 1930

Inleiding

Links in de foto de eigenlijke (hydraulisch gedreven) trekbank; rechts de bedienings­tafel met grote ronde afleesschaal en (achter de afleesschaal, hier dus niet zichtbaar) een trommelschrijver voor het optekenen van trek-rek-diagrammen.

Introduction

To the left in this photo, the (hydraulically operated) testing machine; to the right the control unit with its large circular graduated scale. Invisible behind the scale, a recording drum to automatically write stress-strain diagrams.

Ik verwerf een prachtige trekbank ....

In november 1999 liep ik tegen neven­staande trekbank aan. Hij stond in een bedrijf dat kort tevoren failliet was gegaan. De boedel was opgekocht, de panden werden leeggeruimd en ook deze prachtige machine zou worden verschrot. Of ik er misschien iets mee kon?

I acquire a great tensile testing machine ....

It was November 1999 when I first saw this tensile testing machine. I was visiting a small foundry and engineering works, that recently had gone bust. All its plant and machines were sold for scrap - including this (not so) little beauty. Or did I perhaps have a better idea?

Wel, jaren geleden, op de HTS in Rotterdam, waar ik destijds in de werk­tuigbouwkunde werd geïnitieerd, had ik al eens met zo'n machine kunnen spelen. Het practicum in de mechanische technologie (mechtech) werd gegeven door de beste docent die ik ooit mocht meemaken en de practicum-proeven waren (voor mij in ieder geval) een waar genot. 't Is nooit meer over­gegaan, ik speel nog steeds graag met (oude) machines.

Well, years ago, when I was being introduced to the science and arts of mechanical engineering at Rotterdam H.T.S. (working for my M.Sc.) I had had the opportunity to play around with such a machine. The course in mechanical technology was given by the best teacher I have ever met and his practical exercises were a great joy to perform - anyway, they were to me. My fascination with (old) machinery was born there, never to die again.

Het toeval wil, dat ik al jaren een gedenkboekje van de firma Losenhausen in mijn bibliotheek heb staan. Het werd uitgegeven in 1940 toen de onderneming 60 jaar bestond. 't Is een mooi verzorgd werkje, dat natuurlijk het een en ander vertelt over de geschiedenis van het bedrijf.

Now it so happens that I have a little book in my library, published by the Losenhausen works. It appeared in 1940, to commemorate the 60th anniversary of the company. It is a nice booklet, well executed, and it gives interesting information about the history of the firm.

Maar - destijds de belangrijkste reden om het boekje aan te schaffen - het staat barstensvol fraaie foto's van de werkplaatsen in het bedrijf. Op die foto's zie je als het ware een trekbank ontstaan. De Duitsers noemen dat een "Werdegang": - van houten model via gietstuk en de machinale bewerkingen naar de eindafname. De trek­banken die figureren op die foto's uit 1940 lijken als twee druppels water op de trekbank die we hier op de foto zien staan .... Je begrijpt 't al. Ik kon geen neen zeggen.

But - the most important reason why I bought the book - it is filled to the brim with marvellous photo's of the Losenhausen workshops. These photo's do document, as it were, the genesis of a tensile testing machine. What is called the "Werdegang" in Germany. Starting with the wooden foundry patterns, via castings and machining of the various parts, to assembly and final testing. The machines in these photo's are very similar to the machine we see in the illustration above .... You will see my point. I couldn't say no.

Natuurlijk waren er enkele praktische zaken op te lossen, onder andere het transport. Ik woon 100 km van het failliete bedrijf en je neemt zo'n machine niet zo onder de arm mee. Volgende vraag: waar laat je zo'n ding? Ik persoonlijk denk dat hij niet zou misstaan in de huiskamer, maar wellicht denken andere mensen daar anders over? Er is trouwens heel wat ruimte voor nodig wanneer je hem ook werkend wilt heropbouwen. En dat was wel mijn uitgangspunt! Gelukkig hèb ik genoeg ruimte in m'n werkplaats.

Of course, there were some practical problems to solve, the transport, to mention the biggest one. I live about 100 km from where the machine stood and it is not something to be taken lightly. Next question: where to put it? In my opinion, it would do our living room proud, but possibly others might think differently? And, to be honest, it requires quite a bit of room when you actually want to operate it. Which was self-evident to me. Luckily I have sufficient space in my workshops.

Een zeldzaam beestje

Trekbank voor de mechanische (destructieve) sterktebeproeving van proefstaven
Fabrikaat: Losenhausen (Düsseldorf); type UHP 18; No.2342; bouwjaar 1930
Hydraulisch gedreven; maximale belasting in trek 18 ton; idem in druk 20 ton
Bedienings- en uitleeskast
Fabrikaat: Trebel-Werk (Düsseldorf); type UHP 18 to; bouwjaar 1956
Meetbereik: 200 kg tot 20 ton

A rare beast

Tensile testing machine for mechanical (destructive) testing of test bars
Manufacturer: Losenhausen (Düsseldorf); type UHP 18; No.2342; year built 1930
Hydraulically operated; maximum load: tension 18 tons; compression 20 tons
Control and measuring unit
Manufacturer: Trebel-Werk (Düsseldorf); type UHP 18 to; year built 1956
Measuring range: 200 kgs to 20 tons

Ontwerp

Losenhausen zelf omschreef dit machinetype als "Een conventionele universele beproevingsmachine voor trek-, druk- en buigonderzoek met elektro-hydraulische belasting en hydraulisch-mechanische krachtmeet­inrichting". De meetinrichting heeft een slingermanometer met analoge schaal (hoofdwijzer en sleepwijzer) en een mechanische trommel-trek/rek-diagramschrijver. De standaard-meetbereiken zijn: 100% / 50% / 20% / 10%. De instelling van het meetbereik gebeurt door het op­schuiven van de juiste gewichtsschijven op de slinger­arm. De maximale slag van de bovenste spanbek c.q. buigtafel bedraagt 250 mm en de belastingssnelheid kan worden gekozen tussen 0 en circa 80 mm/min. De onderste spankop is met een electromotor verstelbaar via een schroefspil, moer, worm en wormwiel. De maximale afstand tussen de oplegpunten van de buigtafel is 800 mm.

Design

Losenhausen described this type of machine as: "A conventional universal testing machine for tension, compression and bending tests with electric-hydraulic loading and hydraulic-mechanical load measuring system". The measuring system has a pendulum pressure gauge and a graduated scale with main and maximum pointers and a mechanical recording drum to write stress-strain diagrams. The standard test ranges are 100% / 50% / 20% / 10%. Setting the test range is by moving the correct set of weight discs on to the pendulum arm. The maximum course of the upper clamping jaws (bending table) is 250 mm and load speed can be set between 0 and 80 mm/min. The lower clamping jaws can be raised/ or lowered by screw spindle, worm and wormwheel, through an electric motor. The maximum distance between the supports on the bending table is 800 mm.

Deze foto toont de achterzijde van de trekbank en de bedieningstafel. De slingerarm van de manometer en de verschillende gewichtsschijven zijn hier goed zichtbaar. Links een vast aan het frame bevestigde houder-pen. De schijven kunnen van deze pen op de pen aan de slingerarm, rechts, worden geschoven, wanneer deze in de nulstand (onbelast) staat. De dikte van de schijven is (van links naar rechts) 5 : 3 : 1 : 1. Zoals hier afgebeeld is de machine dus afgesteld op 10 ton.

This photo shows the rear of the testing machine and control unit. The pendulum arm of the pressure gauge and the various weight discs can clearly be seen. Left, a holder-peg fixed to the machine frame. The discs can be moved from this peg on to the pin on the pendulum, right, when the machine is in zero position (unloaded). The thickness of the discs is (from left to right) 5 : 3 : 1 : 1. In the setup shown here, the machine is therefore set for a 10 tons load.